De meeste mensen denken dat schenken betekent dat het geld weg is. Op de rekening van de ontvanger, weg uit de eigen portemonnee. Voor wie het kan missen, prima. Voor wie het geld in feite nog nodig heeft, of denkt nodig te hebben, lijkt schenken daarom onmogelijk.

Niet voor niets dus dat één instrument bestaat dat exact die spanning oplost, en exact daarom door niemand uit zichzelf wordt voorgesteld: de papieren schenking.

Hoe het werkt.

Een papieren schenking is een schenking op papier, vastgelegd in een notariële akte. Je belooft je kind een bedrag, bijvoorbeeld € 100.000, maar je betaalt het niet uit. Het geld blijft op jouw rekening, jij blijft het beheren. Wat verandert is dat je het bedrag schuldig bent aan je kind, vastgelegd in een akte.

Daar zit een prijs aan: jaarlijks moet je 6% rente over het bedrag betalen aan je kind. Voor een schenking van € 100.000 is dat € 6.000 per jaar. Dat geld gaat daadwerkelijk naar het kind, geen aantekening op de schuld, geen bijschrijving, het moet contant worden overgemaakt. Anders erkent de Belastingdienst de constructie niet en is alle moeite voor niks.

Bij overlijden komt de schuld in mindering op de nalatenschap. Wat had geleken op € 600.000 aan vermogen, blijkt € 500.000 erfenis te zijn omdat je nog € 100.000 schuldig was aan je kind. Daarover wordt geen erfbelasting geheven.

Wat het oplevert.

Drie effecten naast elkaar.

Een. De € 100.000 zelf valt uit de erfenis. Bij een tarief van 20% in de tweede schijf erfbelasting scheelt dat € 20.000 belasting voor het kind. Bij 10% in de eerste schijf nog steeds € 10.000.

Twee. De jaarlijkse rente van € 6.000 gaat ook uit het vermogen. Over tien jaar is dat € 60.000 minder erfenis. Bij 20% tarief: nog eens € 12.000 minder belasting.

Drie. Het kind heeft jaarlijks € 6.000 extra inkomen om mee te doen wat het wil. Daar zit geen schenkbelasting op, het is een wettelijke rentebetaling, geen schenking. Wel telt het mee voor Box 3 bij het kind, maar dat is een kleinere zorg.

De kosten: schenkbelasting bij oprichting (over het deel boven de jaarvrijstelling van € 6.908) plus eenmalig notariskosten van € 350 tot € 550. Bij € 100.000 aan één kind: ongeveer € 9.300 schenkbelasting plus € 450 notaris, in totaal € 9.750 eenmalig. Tegen een besparing die over de jaren oploopt tot tienduizenden euro's.

Waarom notarissen dit niet uit zichzelf voorstellen.

Geen complot, gewoon economie.

Een notaris die jou een papieren schenking adviseert, doet dat voor de akte van € 450. Een notaris die jou aanraadt "er nu nog niks aan te doen, kom over een paar jaar terug", behoudt de relatie tot het overlijden waarbij hij vervolgens de hele nalatenschap mag afwikkelen voor een orde van grootte tien keer dat bedrag. De prikkel om proactief te adviseren over een instrument dat nu € 450 oplevert versus straks € 5.000 of meer aan afwikkeling, is gewoon laag.

Dat betekent niet dat notarissen verkeerd advies geven, wie er expliciet om vraagt, krijgt netjes uitleg en een goede akte. Maar je moet er zelf om vragen. En om dat te kunnen, moet je weten dat het bestaat.

Voor wie het niet loont.

Niet voor iedereen werkt het instrument. Drie situaties waarin het minder zin heeft.

Wie weinig vermogen heeft. Onder de erfvrijstelling van € 26.230 per kind komt er sowieso nauwelijks erfbelasting bij. De eenmalige kosten verdienen zich dan niet terug.

Wie een korte horizon heeft. Bij overlijden binnen 180 dagen na de schenking telt de constructie alsnog volledig mee voor de erfbelasting, alsof je niets had gedaan. Voor wie ernstig ziek is, komt het te laat.

Wie geen 6% rente kan of wil betalen. De rente moet daadwerkelijk worden overgemaakt. Wie dat één jaar overslaat, riskeert dat de Belastingdienst de hele constructie weigert te erkennen bij overlijden.

De les.

De papieren schenking is voor wie vermogen heeft, tijd heeft, en het geld niet wil uitgeven. Voor de doorsnee vermogende Nederlander tussen 60 en 80 jaar met één of meer kinderen is het bijna altijd voordelig, mits hij of zij ervan op de hoogte is dat het bestaat.

Daar zit het probleem. Het is een instrument dat zelden zelf naar je toekomt. Voor wie wel actief op zoek gaat, ligt het instrument klaar.

Let op: wijziging op komst.

In de Voorjaarsnota 2026 (27 maart 2026) heeft het kabinet de papieren schenking op de lijst van "opmerkelijke belastingconstructies" gezet. Twee maatregelen worden onderzocht: een verlaging van de verplichte rente (mogelijk van 6% naar ongeveer 3% per 1 januari 2028), en het aanmerken van de papieren schenking als fictieve verkrijging bij overlijden van de schenker. Beide zouden de fiscale aantrekkelijkheid verminderen.

Wat dit betekent voor wie er nu over nadenkt: het instrument bestaat in 2026 nog volledig, en bestaande papieren schenkingen blijven hun werk doen tot het kabinet anders besluit. Voor wie de constructie overweegt, maakt het opzetten in 2026 of begin 2027 verschil omdat de huidige 6%-rente dan zijn werk al heeft kunnen doen. Voor wie wacht, kan het instrument minder aantrekkelijk worden op het moment van uitvoering.

Reken voor jouw situatie door of de papieren schenking loont op de rekentool. Eerlijk, gratis, met de cijfers van 2026.