Voor wie wel eens kort heeft nagedacht over schenken aan kleinkinderen, ziet meestal twee cijfers: een vrijstelling van € 2.769 per jaar, en een tarief van 18%. Allebei juist. Maar tussen die twee cijfers ligt een ruimte die de meeste opa's en oma's niet kennen, en die families soms tienduizenden euro's scheelt.
Wat de Belastingdienst "kleinkind" noemt, is fiscaal hetzelfde als wat ze "overige verkrijger" noemt. De jaarvrijstelling is gelijk, € 2.769 in 2026, voor een kleinkind, een neef, een vriend, een buurman. Het verschil zit alleen in het tarief. Een kleinkind valt in tariefgroep 1a: 18% over de eerste € 158.669, daarna 36%. Een neef of vriend zit in tariefgroep 2: 30% respectievelijk 40%. Een kleinkind betaalt dus minder dan een neef, maar bijna twee keer zoveel als een eigen kind in dezelfde grondslag.
De drie misverstanden, in volgorde van populariteit.
Een. "Opa en oma mogen allebei € 2.769 schenken". Onjuist. Partners worden gezien als één schenker. Voor het kleinkind tellen schenkingen van opa en oma samen tegen de vrijstelling van € 2.769. Dat geldt ook als de grootouders gescheiden zijn. Wel: opa-aan-vaderskant en opa-aan-moederskant tellen apart, omdat dat twee verschillende koppels zijn.
Twee. "Het tarief is zo hoog, dus schenken aan kleinkinderen loont niet". Onjuist. Het tarief raakt alleen het deel boven de vrijstelling. Voor wie binnen € 2.769 per kleinkind per jaar blijft, geldt geen tarief en geen aangifte. Stapel je drie kleinkinderen op, dan kun je per jaar € 8.307 belastingvrij overdragen. Over tien jaar € 83.070.
Drie. "Voor kleinkinderen is een speciaal testament nodig". Niet voor schenking. Wel voor erfenis. Wie wil dat kleinkinderen niet alleen direct van opa erven, maar ook indirect (via één generatie overslaan), heeft een testament met kleinkindlegaat nodig. Voor schenking tijdens leven is geen notariële akte vereist, mits binnen de vrijstelling en in geld.
De rekensom die families pakt, en die families mist.
Een grootouderpaar heeft drie kleinkinderen en wil over tien jaar € 100.000 doorgeven aan de generatie van de kleinkinderen. Route één: alles aan één volwassen kind, dat het herverdeelt. De volwassen kind ontvangt € 100.000 minus € 6.908 vrijstelling = belastbaar € 93.092. Schenkbelasting: 10% = € 9.309. Daarna verdeelt het kind het netto bedrag van € 90.691 over drie kleinkinderen, binnen de jaarvrijstelling van € 6.908 per kind, geen extra schenkbelasting. Totaal kostprijs: € 9.309.
Route twee: rechtstreeks aan drie kleinkinderen, gespreid over tien jaar. Elk jaar 3 × € 2.769 = € 8.307 binnen de vrijstelling, dus tien jaar × € 8.307 = € 83.070 zonder enige belasting. De resterende € 16.930 in jaar tien als éénmalige extra schenking aan de drie kleinkinderen: per kind € 5.643, vrijstelling al benut, belastbaar € 5.643. Schenkbelasting per kind: 18% = € 1.016. Drie kleinkinderen: € 3.048. Totaal kostprijs: € 3.048.
Verschil: route twee kost € 6.261 minder. Maar dat is op de overdracht. Voor de erfbelasting later valt het bedrag in route één nog ergens binnen het kind, terwijl in route twee het bedrag al volledig bij de volgende generatie zit en zijn werk doet.
Wat niet mag.
De Belastingdienst kijkt naar wie het geld werkelijk ontvangt en wie er werkelijk over kan beschikken. Een schenking aan een drie maanden oud kleinkind moet juridisch op naam van het kind staan, op een rekening waar de ouders beheren. Schenkers die het geld via een doorgeefroute proberen te lopen, opa schenkt aan dochter, dochter geeft één week later aan kind, lopen risico op herclassificatie. Een doorgift binnen korte tijd kan worden gezien als schenking direct van opa aan kleinkind, met als gevolg dat de hogere tariefgroep alsnog geldt.
Verstandig: schenk direct waar je wilt dat het terechtkomt. Een papieren schenking aan kleinkinderen is mogelijk maar vraagt om notariële begeleiding, vooral als de kleinkinderen minderjarig zijn.
De les in één zin.
De vrijstelling per kleinkind is laag. Het aantal kleinkinderen is meestal hoger dan het aantal kinderen. Op familieniveau telt de vrijstelling per kleinkind dus harder dan het tarief verschil. Wie meerdere kleinkinderen heeft en geleidelijk vermogen wil doorschuiven, is bijna altijd beter af met rechtstreekse schenkingen aan de kleinkinderen dan met de omweg via eigen kinderen.
Reken jouw situatie door op de rekentool: kleinkind versus kind, gespreid of in één keer, met tarieven 2026.