De 180-dagen-regel bestaat al sinds 1956. Wat er per 1 januari 2026 verandert, is hoe je hem aangeeft. Niet langer als schenking die later verrekend wordt met de erfbelasting. Vanaf nu rechtstreeks als erfrechtelijke verkrijging, zonder tussenstap. Het lijkt een administratieve aanpassing. Het is er ook één. Maar het verraadt iets fundamentelers over hoe de Belastingdienst tegen schenkingen aan het einde van een leven aankijkt.
De oude route. Een ouder schenkt drie maanden voor overlijden € 33.129 aan zijn kind. Het kind doet aangifte schenkbelasting (verplicht bij eenmalige verhoogde vrijstelling). Geen belasting verschuldigd. De ouder overlijdt binnen 180 dagen. De familie doet aangifte erfbelasting. De schenking wordt opgeteld bij de nalatenschap, de schenkbelasting (nul) verrekend met de erfbelasting (positief), en er volgt een naheffing.
De nieuwe route per 2026. Diezelfde schenking. Diezelfde overlijden binnen 180 dagen. Geen aangifte schenkbelasting nodig, de schenking gaat rechtstreeks de erfbelastingaangifte in als erfrechtelijke verkrijging. Één papier minder, één verrekening minder. Voor de familie iets gemakkelijker.
Wat de wijziging niet verandert.
De 180-dagen-regel zelf blijft volledig overeind. Wie binnen 180 dagen voor overlijden schenkt, ziet die schenking voor de erfbelasting belast worden als nalatenschap. Dat betekent dus:
Een. De erfvrijstelling van € 26.230 per kind (2026) geldt, maar telt éénmaal, voor alle schenkingen plus de erfenis samen. Wie via de schenking al de eenmalige verhoogde vrijstelling van € 33.129 had benut, ziet die laatste op niets uitkomen omdat in de erfbelasting alleen de erfvrijstelling van € 26.230 geldt.
Twee. Het tarief schuift mogelijk omhoog. Schenkbelasting voor kinderen begint bij 10%. Erfbelasting voor kinderen begint ook bij 10%, maar telt over een eventueel andere grondslag. In de combinatie levert de erfbelastingroute meestal iets meer belasting op, vooral omdat de eenmalig verhoogde vrijstellingen in de erfbelasting niet bestaan.
Drie. De jaarvrijstelling van € 6.908 (kind) of € 2.769 (kleinkind/overig) blijft buiten de 180-dagen-toets als de schenking erbinnen blijft. Wie netjes binnen de jaarvrijstelling blijft, ontsnapt aan de regel ongeacht het moment.
De uitzondering die mensen vergeten.
De 180-dagen-regel kent één echte uitzondering: schenkingen waarvan de eenmalig verhoogde vrijstelling voor een eigen woning ooit gold. Die regeling bestaat sinds 2024 niet meer. Wat overblijft is een vrij schraal uitzonderingenpalet: gebruikelijke schenkingen (verjaardagen, kerst, bescheiden), schenkingen die geen schenking zijn maar onderhoud (een vader die zijn studerend kind alimentatie betaalt), en schenkingen tussen partners van bescheiden omvang.
De rest komt erin. Inclusief grote bedragen waar de eenmalig verhoogde vrijstelling op zat. Die verhoogde vrijstelling is ontworpen voor een kind dat jaren in zijn leven heeft, niet voor het overlijden van de schenker enkele maanden later.
De les uit de wijziging.
De automatische verrekening verandert niets aan de fiscale uitkomst. Hij verandert wel hoe expliciet de Belastingdienst de schenkingen aan het einde van een leven volgt. Tot nu toe was de schenkbelastingroute een "gewoon" pad, dat dan later kon worden ingehaald door de 180-dagen-toets. Vanaf 2026 voelt het meer als een rechtstreeks afgesloten route: een schenking die te dichtbij het overlijden zit, gaat erbij. Geen aangifte tussenin om de illusie te wekken dat er gepland werd.
Voor wie tijdig schenken serieus neemt: doe het ruim op tijd. Een paar jaar voor het einde, niet een paar maanden. Voor wie de timing al uit handen heeft genomen door ziekte: kies dan eerder voor schenkingen binnen de jaarvrijstelling, want die ontsnappen.
Een hard cijfer: een ouder die in de laatste maand voor overlijden nog € 50.000 schenkt aan een kind, verschuift de belastingdruk niet. Het kind ontvangt het bedrag, het kind betaalt erfbelasting alsof het via de erfenis kwam, en de winst voor de familie is nul. Voor wie het echt om de fiscale verlichting gaat, en niet om gevoelens van overdracht, is de zes maanden voor overlijden het verkeerde moment.
Reken jouw situatie door op de rekentool: schenkbelasting vooraf, 180-dagen-toets, gecombineerd resultaat. Tarieven 2026.